Showing 2075 results

Papurau Emlyn Evans, 1908-2014, yn ymwneud â'i yrfa yn y byd argraffu a'i weithgarwch ym myd llyfrau pan oedd yn byw yn Llundain, Llandybïe, ac yna'n ddiweddarach pan ddychwelodd i fyw i'w fro enedigol ym Methesda.

Llyfr cyfrifon Eglwys Ysgwyddgwyn, Deri, Sir Forgannwg, 1862-1937.

Cofysgrifau Capel Salem, Cyffylliog neu Gyffylliog, sir Ddinbych, yn cynnwys cofnodion ariannol, 1884-2011 (yn eu plith Llyfr Casgliad y Weinidogaeth, Bethania, 1899-1910); Llyfr Aelodaeth y Merched, 1889-98; llyfrau cofnodion, 1931-84 (gyda bylchau); llyfrau tocyn aelodaeth, 1930-57; adroddiadau blynyddol, 1956-64 (gyda bylchau); cofnodion yr Ysgol Sul, 1923-2011; ac archwiliad o’r adeiladau, 1989.

Cofysgrifau Capel Dinam, Nant-y-moel, 1914-89, yn cynnwys cofrestr bedyddiadau, 1919-88, a llyfr cyfraniadau tuag at y Weinidogaeth, 1960-89.

Archif y diweddar Eric Ellis, Abertawe, Ymgynghorydd Drama Gorllewin Morgannwg, yn cynnwys yn bennaf casgliad o sgriptiau.

Cofysgrifau Capel Trinity, San Clêr, yn cynnwys cofnodion ariannol, llyfrau tocynnau aelodaeth, a phapurau yn ymwneud â'r adeilad.

Papurau D. Huw Owen (rhan gyntaf), yn cynnwys ffeil yn ymwneud â chyhoeddi Settlement and Society in Wales (1989); Hydref 2023.
Papurau, 1982-[89], yn ymwneud â'r gyfrol Settlement and Society in Wales (Caerdydd, 1989) a olygwyd gan y rhoddwr, ynghyd â gwahanlithoedd ysgrifau ganddo; Mehefin 2024. Papurau ychwanegol yn cynnwys gohebiaeth a nodiadau yn ymwneud â gweithiau'r rhoddwr, Settlement and society in Wales (1989) a Capeli Cymru (2005), ynghyd â ffeil ynglŷn â sefydlu Addoldai Cymru; Rhagfyr 2025.

Archif y bardd, awdur, cyfieithydd a cherddor Rhiannon Davies (née Williams, 1917-88), yn cynnwys copïau o'i gweithiau cyhoeddedig, sef Cerddi afreolaidd, yn cynnwys llythyrau ac adolygiadau; Y llwynog, yn cynnwys sgript deledu o'r gwaith yn llaw yr awdur; Y brawd, a gyfieithwyd ganddi ar y cyd â T. Ifor Rees, yn cynnwys adolygiad o'r llyfr a nodyn gan Henri Troyat; ac Yr ysgol haf; ynghyd â chopïau wedi'u hargraffu o gerddi ganddi, ffotograffau a theyrngedau.

Rhan gyntaf archif Dr Robin Gwyndaf yn cynnwys ymchwil y rhoddwr ar Catrin o Ferain a’i phedwar gŵr, 1962-65 (yn bennaf), a chasgliad o ddeunydd yn ymwneud â'r Wladfa, 1965-2024; Rhagfyr 2024.
Papurau ychwanegol yn cynnwys deunydd yn ymwneud â gradd Doethur mewn Llên (D.Litt.) y rhoddwr ym maes Astudiaethau Gwerin (Ethnoleg), a llawysgrifau Teuluoedd Llên Uwchaled a gyflwynwyd i ofal y rhoddwr, c. 1964-2000 (darparwyd rhestr gan y rhoddwr); Mehefin 2025.
Papurau ychwanegol yn cynnwys ffeiliau yn ymwneud â chymdeithasau a mudiadau heddwch a hawliau dynol, ynghyd â cherddi ac atgofion amryw unigolion; Mehefin 2026.

Mae'r fonds yn cynnwys drafft cyntaf Cysgod Y Cryman, a rhai o nofelau eraill Islwyn Ffowc Elis, 1953-1989, drafftiau llawysgrif o ysgrifau a gynhwysir yn Cyn Oeri'r Gwaed, a llyfrau nodiadau yn cynnwys barddoniaeth, caneuon, storïau, dramâu, nodiadau diwinyddol, sgriptiau radio, erthyglau a gwaith celf, [c.1940]-[c.1970]. -- Ceir hefyd nifer o lythyrau oddi wrth Robin Williams, Kate Roberts, E. Tegla Davies, Dyddgu Owen, D. Tecwyn Lloyd ac eraill, 1949-1994, a phapurau am Blaid Cymru yn cynnwys gohebiaeth â Gwynfor Evans, 1966-1969. Papurau ychwanegol, 1937-2010, gan gynnwys llythyrau oddi wrth Kate Roberts ac R. S. Thomas, sgriptiau a phregethau, ynghyd a chyfres o ddeg englyn a luniwyd iddo gan Alan Llwyd ar achlysur dathlu ei ben-blwydd yn ddeg a thrigain mlwydd oed (Ionawr 2017).
Sgript 'Sŵn Drwg', sef comedi gan Islwyn Ffowc Elis a ysgrifennwyd ar gyfer Cymdeithas Ddiwylliadol Eglwys Shiloh, Llanbedr Pont Steffan, [1980au]; Gorffennaf 2025.

Papurau'r hanesydd, Yr Athro Geraint H. Jenkins.

Llyfr trosglwyddo aelodaeth, 1938-81.

Dogfennau a gohebiaeth yn ymwneud yn bennaf â threfnu gweithgareddau y mudiadau Cofiwn a Llysgenhadaeth Glyndŵr, ynghyd â defnyddiau yn ymwneud â Mudiad Amddiffyn Cymru a mudiadau eraill o'r 1960au.

Papurau yn ymwneud â Chymdeithasfa'r Gogledd, a ddaeth i'r Llyfrgell pan gaewyd y Coleg Diwinyddol, Aberystwyth.

Papurau ychwanegol gan gynnwys llyfr cofnodion, 1894-1998; receipts & payments book, 1949-1959, ac un 1960-98; llyfrau'r trysorydd, 1955-1966 a 1937-1964; general treasurer's postages and expenses book, 1949-1998; trysorfa'r gweinidogion (cyfarfod misol Dyffryn Conwy); ac amrywiol adroddiadau blynyddol y Drysorfa.

Cofysgrifau brintiedig ychwanegol, 1993-2002, yn cynnwys rhaglenni ac adroddiadau; Tachwedd 2016.

Papurau ychwanegol amrywiol, 1849-1986, yn cynnwys eitemau printiedig yn bennaf a llythyr, dyddiedig 13 Tachwedd 1930, oddi wrth R. Dewi Williams at y Parchedig S. T. Hughes; Mawrth 2018.

Adroddiadau'r Gymdeithasfa, Hydref 2019 a Gorffennaf 2021; Tachwedd 2021.

Cofysgrifau ychwanegol ym mlwch Llywydd y Gymdeithasfa (1966), yn cynnwys Beibl y Llywydd, cyflwynedig gan Y Parch. a Mrs O. W. Owen, Medi 1940; tudalen wreiddiol â llofnodion y Llywyddion o’r Beibl, 2003-2013; rhestr o’r rhai gymerodd ran mewn Gwasanaethau Ordeinio 1920-2000; trefn gwasanaethau ordeinio Aneurin Owen (2010), Helen Wyn Jones a David Owens (2012), Anna Jane Evans (2018) ac Aled Lewis Evans (2019); cytundeb awdur rhwng Goronwy Prys Owen a’r Gymdeithasfa, 10 Medi 2011; rhaglen cyflwyniad dramatig 'Yr Ordeinio Cyntaf yn y Bala 1811' (2011); adroddiadau’r Gymdeithasfa, 1998-2019; ynghyd â hanes achos Henaduriaethau Lerpwl a Manceinion (Hydref 2003), Trefaldwyn Isaf (Hydref 1998), Gorllewin Meirionnydd (Gwanwyn 1999), Dyffryn Clwyd (Hydref 2000), Trefaldwyn Uchaf (Gwanwyn 2001), Fflint (Hydref 2001), Mȏn (Gwanwyn 2002), Dyffryn Conwy (Hydref 2002), Dwyrain Meirionnydd (Gwanwyn 2003), Trefaldwyn Isaf (Hydref 2003), Arfon (Hydref 2004), Wrecsam (Hydref 2005), Dyffryn Clwyd (Gwanwyn 2006), Llŷn ac Eifionydd (Hydref 2006), Fflint (Gwanwyn 2007), Trefaldwyn Uchaf (Hydref 2007), Mȏn (Hydref 2008), Arfon (Gwanwyn 2009), Gorllewin Gwynedd (Hydref 2009), Trefaldwyn (Haf 2010), Dyffryn Clwyd (Gaeaf 2010), Y Gogledd Ddwyrain (Gaeaf 2011), Mȏn (Gwanwyn 2012), Dyffryn Clwyd (Gwanwyn 2014), Y Gogledd Ddwyrain (Gwanwyn 2018); Chwefror 2022.

Adroddiadau'r Gymdeithasfa, Tachwedd 2021, ac Ebrill a Gorffennaf 2022; Ionawr 2023.

Adroddiadau'r Gymdeithasfa, Tachwedd 2022 ac Ebrill 2023; Ionawr 2024.

Papurau Gwilym Roberts, [1940au-2020au], yn ymwneud yn bennaf â’i waith yn datblygu addysg Cymraeg (yn cynnwys Mudiad Ysgolion Meithrin, cyrsiau Wlpan ac ati), ei gysylltiadau ym Mhatagonia a’i fywyd personol.

Papurau Barddas yn cynnwys llythyrau a chofnodion pwyllgorau.

Papurau Cwmni Theatr Arad Goch, 1989-2024, ynghyd â phapurau Theatr Crwban, 1978-89, a Chwmni Cyfri Tri, 1980-89.

Papurau Gwilym R. Jones, [1930]-[2001] yn cynnwys cerddi, sgriptiau, straeon byrion, darlithiau, a phapurau yn ymwneud â’i gyfnod yn olygydd Y Faner. = Papers of the poet and journalist Gwilym R. Jones, 1930-[2001], including poems, scripts, short stories, lectures, and papers relating to his work as editor of Y Faner.

Papurau ychwanegol, gan gynnwys llythyrau at Gwilym R. Jones oddi wrth Kate Roberts, Cynan, D. J. Williams, Gwenallt, Saunders Lewis, Gwynfor Evans, Meuryn, Tom Parry, Ambrose Bebb, John Cowper Powys, R. Williams Parry, Yr Arglwydd Denning, Arglwydd Maelor, John Gwilym Jones, J. M. Edwards (Y Barri), Alan Llwyd a Ffred Ffransis; Medi 2021.

Papurau ychwanegol yn ymwneud â Gwilym R. Jones a'i waith, gan gynnwys copïau o lythyrau yn ei longyfarch ar ei radd M.A. er anrhydedd, 1970; Mehefin 2022.

Mae'r casgliad yn cynnwys papurau personol, rhai ohonynt ynglŷn â pharatoi a chyhoeddi cofiant Brinley Richards i Trefin yn 1963, nodiadau ar achau Trefin a chefndir y teulu a luniwyd gan Maxwell Fraser, llythyrau cydymdeimlad a dderbyniodd Maxwell Fraser yn dilyn marwolaeth Trefin ar 30 Awst 1962, papurau'n ymwneud â marwolaeth, angladd etc. Trefin; personalia, yn cynnwys dyddiaduron Trefin am ychydig flynyddoedd yn unig rhwng 1926 a 1962, llyfrau lloffion, copïau rhydd o dorion o'r wasg, papurau'n ymwneud â gyrfa proffesiynol Trefin rhwng 1923 a 1954, a chardiau cyfarch a dderbyniodd ar wahanol achlysuron; llythyrau cyffredinol, 1936-1962, a anfonwyd at Trefin, ynghyd â grwpiau o lythyrau a dderbyniodd ar adegau penodol, megis ar ennill y Gadair yn Wrecsam yn 1933, ar ei briodas â Maxwell Fraser yn 1951, ac ar gael ei ddewis yn Archdderwydd Cymru yn 1959, ynghyd a grŵp o lythyrau Trefin at Maxwell Fraser, 1948-1962; papurau'n ymwneud â'r Orsedd a'r Eisteddfod, 1923-1962, copïau drafft a theipysgrif o waith llenyddol a chyhoeddiadau Trefin, gan gynnwys cerddi, pregethau, storïau byrion, sgriptiau radio, dramâu, erthyglau i gylchgronau, areithiau ac anerchiadau, a chyfieithiadau o lyfrau taith Maxwell Fraser; papurau'n ymwneud ag ymchwil Trefin ar Aneurin Fardd, 1957-1965, Edmund Jones, 1958-1962, ac ar gyfer Presenting Monmouthshire, 1963-1971; llyfrau nodiadau Trefin yn cynnwys nodiadau academaidd; llyfrau nodiadau'n cynnwys nodiadau a gymerodd Eluned Phillips yn yr ysgol a'r coleg; papurau amrywiol, 1876-1955; eitemau printiedig, 1928-1961, gwahanlithoedd a chopïau printiedig o ddeunydd gan Trefin yn bennaf; ac eitemau printiedig amrywiol, 1898-1960. = The collection comprises personal papers, some relating to the preparation and publication of the biography of Trefin by Brinley Richards in 1963, notes on Trefin's ancestry and family background prepared by Maxwell Fraser, sympathy letters sent to Maxwell Fraser following Trefin's death on 30 August 1962, papers relating to Trefin's death, funeral etc.; personalia, including Trefin's diaries for only a few years between 1926 and 1962, scrapbooks, loose press cuttings, papers concerning Trefin's professional career as a teacher between 1923 and 1954, and greetings cards which he had received on various occasions; general letters, 1936-1962, addressed to Trefin, together with groups of letters on specific occasions, such as winning the chair at Wrexham in 1933, on his marriage to Maxwell Fraser in 1951, and on his selection to be archdruid of Wales in 1959, together with a group of letters, 1948-1962, from Trefin to Maxwell Fraser; papers concerning the Gorsedd and the Eisteddfod, 1923-1962; drafts and typescripts of Trefin's writings and publications, including poems, sermons, short stories, radio scripts, plays, articles for journals, speeches and addresses, and translations of Maxwell Fraser's travel writings; papers relating to Trefin's researches on Aneurin Fardd, 1957-1965, Edmund Jones, 1958-1962, and for Presenting Monmouthshire, 1963-1971; Trefin's notebooks bearing academic notes; notebooks containing school and college notes taken by Eluned Phillips; miscellaneous papers, 1876-1955; printed items, 1928-1961, mainly offprints and printed copies of material written by Trefin; and miscellaneous printed items, 1898-1960.

Papurau T. H. Parry-Williams yn ymwneud â'i addysg brifysgol ac fel athro, 1905-1960, teithiau i Dde a Gogledd America, 1925 a 1935, llythyrau oddi wrth deulu, cyfeillion ac amrywiol lenorion, academyddion ac ysgolheigion o Gymru ac Ewrop, 1908-1973, barddoniaeth wedi'i threfnu yn ôl ei ffurf, 1912-1954, ysgrifau,1937-1987, cyfieithiadau ysgrifau, 1987, beirniadaethau eisteddfodol, 1941-1971, darlithiau ac anerchiadau, 1917-1968, sgyrsiau a sgriptiau radio a theledu, 1933-1985, nodiadau ar dafodieithoedd ac enwau lleoedd, 1919-1935, geiriau Cymraeg i gerddoriaeth, 1929-1979, papurau'n ymwneud â'i waith cyhoeddus, 1916-1972, tystysgrifau, anrhydeddau a phersonalia, 1904-1960, cyhoeddiadau, adolygiadau llyfrau a thorion o'r wasg, 1928-1982, deunydd cyhoeddedig, 1865-1975, ac amrywiol, 1919-1994. Hefyd papurau Amy Parry Williams, 1910-1987, yn cynnwys gohebiaeth, 1948-1987, rhaglenni radio a theledu, caneuon gwerin a cherdd dant, storïau, ysgrifau a dramâu, a phapurau'n ymwneud â HTV, ymddiriedolaethau a phwyllgorau. Yn ogystal, papurau Henry Parry-Williams (1858-1925), tad T. H. Parry Williams yn cynnwys gohebiaeth, 1884-1920, barddoniaeth a rhyddiaith, 1891-1917, papur yn ymwneud â Robert R. Williams, Rhyd-ddu, 1876-1973 a Chanolfan Rhyd-ddu, 1972-1979 = Papers of T. H. Parry-Williams relating to his university education and teaching, 1905-1960, travels to South and North America, 1925 and 1935, letters from family, friends and various Welsh and European writers, academics and scholars, 1908-1973, poetry arranged by form, 1912-1954, essays, 1937-1987, translations of essays, 1987, eisteddfodic adjudications, 1941-1971, lectures and talks, 1917-1968, radio and television talks and scripts, 1933-1985, notes on dialects and local names, 1919-1935, Welsh lyrics for music, 1929-1979, papers relating to his public work, 1916-1972, certificates, honours and personalia, 1904-1960, publications, book reviews and press cuttings, 1928-1982, published material, 1865-1975, and miscellaneous, 1919-1994. Also Amy Parry Williams' papers, 1910-1987, including correspondence, 1948-1987, radio and television programmes, folk songs and cerdd dant, stories, writings and drama, and papers relating to HTV, trusts and committees. And also papers of Henry Parry-Williams, (1858-1925) father of T. H. Parry-Williams including correspondence, 1884-1920, poetry and prose, 1891-1917, paper relating to Robert R. Williams, Rhyd-ddu, 1876-1973 and Canolfan Rhyd-ddu, 1972-1979.

Papurau ychwanegol T. H. Parry-Williams, rhoddwyd Rhagfyr 2024:
Papurau o eiddo neu sydd yn cyfeirio'n uniongyrchol at y bardd, llenor ac ysgolhaig T. H. Parry-Williams, gan gynnwys deunydd yn ymwneud â'i safiad fel gwrthwynebydd cydwybodol yn ystod y Rhyfel Byd Cyntaf, ei lwyddiant yng nghystadleuaeth y Goron yn Eisteddfod Genedlaethol Bangor 1915, ei gyfnod astudiaeth yn Freiburg a Pharis, 1911-1913, a'i daith i Dde America yn haf 1925; barddoniaeth gan neu wedi'i gyfeirio at Parry-Williams; a gohebiaeth deuluol a chyffredinol. = Papers of or which directly reference the poet, writer and academic T. H. Parry-Williams, comprising material relating to his conscientious objection during the First World War, his winning the Crown at Bangor National Eisteddfod 1915, his period of study in Freiburg and Paris, 1911-1913, and his trip to South America in the summer of 1925; poetry by or addressed to Parry-Williams; and correspondence between family members and others.
Canfuwyd y casgliad yma yn atig 'Wern', Ffordd y Gogledd, Aberystwyth, cartref olaf T. H. Parry-Williams. = This collection was discovered in the attic of 'Wern', North Road, Aberystwyth, T. H. Parry-Williams's last home.